Offerte software voor de bouw: de 10 %-grens die je moet kennen

In september 2016 kreeg een staalbedrijf mondeling de opdracht om op basis van een offerte raatliggers te maken. Telefonisch werd € 9.000 exclusief btw afgesproken. Bij de uitlevering in november volgden twee facturen: één van € 9.000 voor het werk uit de offerte, en één van € 42.564,36 inclusief btw voor wat er tussendoor bij was gekomen. De eerste werd zonder protest betaald, de tweede niet — en de zaak liep tot bij de Hoge Raad (1 juli 2022, ECLI:NL:HR:2022:989).

Zo'n verschil ontstaat niet door slecht rekenen. Het ontstaat doordat de afspraak over de prijs en de afspraak over het werk niet op hetzelfde papier stonden. Dat is precies de taak van een offerteprogramma in de bouw: niet mooie pdf's maken, maar vastleggen welke prijsvorm is afgesproken, wat erin zat, en wanneer er is gewaarschuwd dat het duurder werd.

Hieronder de drie prijsvormen die het Burgerlijk Wetboek kent, de twee momenten waarop je moet waarschuwen, en wat een programma daarvan moet kunnen bijhouden.

Drie prijsvormen, drie heel verschillende risico's

De middelste rij is de rij die de meeste bouwbedrijven denken te gebruiken en die de minste bedrijven in hun offerte benoemen. Artikel 7:752 lid 2 BW luidt:

"Indien een richtprijs was bepaald, zal deze richtprijs met niet meer dan 10% mogen worden overschreden, tenzij de aannemer de opdrachtgever zo tijdig mogelijk voor de waarschijnlijkheid van een verdere overschrijding heeft gewaarschuwd, om hem de gelegenheid te geven het werk alsnog te beperken of te vereenvoudigen. De aannemer zal binnen de grenzen van het redelijke aan zulke beperking of vereenvoudiging moeten meewerken."

Twee dingen staan daar die vaak worden gemist. De grens is geen marge die je mag gebruiken, hij is een plafond dat vervalt zodra je op tijd waarschuwt. En de waarschuwing is geen mededeling maar een aanbod: de klant moet de kans krijgen het werk te beperken of te vereenvoudigen, en jij moet daaraan meewerken.

De derde rij is de gevaarlijkste van de drie, en hij ontstaat vanzelf als de offerte nooit is verstuurd. Dan geldt lid 1: de opdrachtgever is een redelijke prijs verschuldigd, en die wordt bepaald "met de door de aannemer ten tijde van het sluiten van de overeenkomst gewoonlijk bedongen prijzen en met de door hem ter zake van de vermoedelijke prijs gewekte verwachtingen". Met andere woorden: je eigen oude offertes bepalen wat redelijk is. Wie geen eenheidsprijzen vastlegt, laat die vraag over aan de rechter.

Meerwerk: waarschuwen is de voorwaarde, niet de beleefdheid

Artikel 7:755 BW, in zijn geheel:

"In geval van door de opdrachtgever gewenste toevoegingen of veranderingen in het overeengekomen werk kan de aannemer slechts dan een verhoging van de prijs vorderen, wanneer hij de opdrachtgever tijdig heeft gewezen op de noodzaak van een daaruit voortvloeiende prijsverhoging, tenzij de opdrachtgever die noodzaak uit zichzelf had moeten begrijpen. Van deze bepaling kan niet ten nadele van de opdrachtgever worden afgeweken, behoudens bij een standaardregeling als bedoeld in artikel 214 van Boek 6."

Het woord dat de rekening bepaalt is "slechts dan". Zonder tijdige waarschuwing bestaat het recht op een hogere prijs niet — het werk is dan gewoon uitgevoerd voor de oude prijs. Toestemming voor meerwerk is bovendien niet hetzelfde als toestemming voor een hogere prijs; dat is volgens de wetsgeschiedenis juist de reden waarom deze bepaling er staat.

In de zaak van de raatliggers kwam de vraag op of de tenzij-bepaling ook eist dat de klant wist hoeveel duurder het werd. De Hoge Raad zei van niet (rov. 3.1.3):

"Bij de toepassing van de tenzij-bepaling in art. 7:755, eerste zin, BW ('tenzij de opdrachtgever die noodzaak uit zichzelf had moeten begrijpen') is niet van belang of de opdrachtgever ook inzicht had in de omvang van de prijsverhoging dan wel de (concreet) te verwachten meerkosten."

En hij voegde er iets aan toe dat voor de praktijk belangrijker is dan het antwoord zelf (rov. 3.2.3): is er wél tijdig gewaarschuwd maar is het bedrag van de verhoging niet bepaald, dan valt dat bedrag onder artikel 7:752 BW — een redelijke prijs. Je bent dan terug bij rij drie van de tabel hierboven, met een werk dat al is uitgevoerd.

De conclusie voor een offerte is kort: waarschuwen redt je aanspraak, maar alleen een bedrag bij de waarschuwing redt je marge. Beide horen dus op papier, en op hetzelfde papier als de oorspronkelijke offerte.

De waarschuwing die bij een bouwwerk schriftelijk moet

Naast het meerwerk staat er nog een waarschuwingsplicht in de wet, en die is sinds de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen strenger geworden. Artikel 7:754 lid 2 BW:

"Bij aanneming van een bouwwerk geschiedt een waarschuwing als bedoeld in lid 1 schriftelijk en ondubbelzinnig en wijst de aannemer de opdrachtgever tijdig op de mogelijke gevolgen voor de deugdelijke nakoming van de overeenkomst. Van dit lid kan niet ten nadele van de opdrachtgever worden afgeweken, voor zover de opdrachtgever een natuurlijk persoon is die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf."

Dit gaat niet over geld maar over onjuistheden in de opdracht, ongeschikte materialen en fouten in aangeleverde tekeningen. Het raakt de offerte toch, omdat de offerte de plek is waar je je uitgangspunten opschrijft: welke ondergrond je hebt aangenomen, welke tekening je hebt gebruikt, welke voorbereiding je bij de klant hebt gelaten. Wat daar staat, is later het verschil tussen "de aannemer had moeten waarschuwen" en "de aannemer heeft gewaarschuwd". Wat de Wkb verder van je vraagt, staat in het artikel over de Wkb en de schriftelijke waarschuwingsplicht.

Wat een offerte maken programma hiervan moet kunnen

Wie zoekt naar offerte software bouw of naar offerte maken programma zoekt hetzelfde: een manier om een prijs op te bouwen die later klopt. Uit de artikelen hierboven volgt een lijst die korter is dan elke functielijst van een leverancier.

Posten met hoeveelheid, eenheid en prijs — niet één bedrag. Alleen dan kun je meerwerk als toevoeging tonen en de oorspronkelijke post ongewijzigd laten staan. Een offerte met één regel "renovatie badkamer € 12.500" maakt elk gesprek over meerwerk een woord-tegen-woordgesprek.

Een opmeting achter de hoeveelheid. Als het aantal vierkante meters uit een maatketen komt in plaats van uit het hoofd, is later na te rekenen waarom er een half vierkante meter méér stond dan de klant in zijn hoofd had.

Een calculatie achter de prijs. Uur- en materiaalprijzen die uit je eigen stamgegevens komen, zijn precies de "gewoonlijk bedongen prijzen" waar artikel 7:752 lid 1 het over heeft.

Tekst vóór en na de tabel, uit een sjabloon. De richtprijsclausule, de geldigheidsduur en de meerwerkafspraak horen op élke offerte, niet op de offertes waarbij iemand eraan dacht.

Doorstroming naar de factuur zonder overtypen. De post die de klant heeft geaccepteerd, moet dezelfde post zijn die je factureert — anders ontstaat het verschil waar de discussie over gaat. Wat daarna op die factuur moet staan, is een apart hoofdstuk: zie de factuureisen in Nederland.

In de offerte-editor van Zirko — het beeld onder dit artikel — dragen twee van de posten een merkteken: met opmeting en met calculatie. Dat is waar het om gaat: de hoeveelheid en de prijs staan er niet als los getal, ze staan er met hun herkomst. Of de btw-regel eronder wel of niet verschijnt, hangt af van je klant — factureer je als onderaannemer aan een aannemer, dan vervalt die regel en komt er "btw verlegd" voor in de plaats. Wanneer dat precies geldt, staat in btw verleggen in de bouw.

Waar de uren terugkomen

Een offerte is een voorspelling. De enige manier om te weten of je voorspellingen kloppen, is de gewerkte uren tegen de gecalculeerde uren leggen — per project, niet per jaar. Een bedrijf dat dat één keer per kwartaal doet, ontdekt binnen een jaar welke twee of drie posten structureel te krap staan, en corrigeert ze in de stamgegevens in plaats van bij elke offerte opnieuw te gokken.

Daarvoor moeten de uren wel per project en per dag vastliggen, en dat is om nog een tweede reden verplicht: zie urenregistratie in de bouw.

De zinnen die onder je offerte horen

Tot slot geen checklist maar tekst die je kunt overnemen. Vier zinnen, elk met de bepaling waar hij vandaan komt — zet ze in het tekstsjabloon dat onder elke offerte wordt geplaatst, zodat niemand ze per offerte hoeft te bedenken.

Bij een richtprijs (art. 7:752 lid 2 BW):

"Dit bedrag is een richtprijs. Wordt tijdens de uitvoering duidelijk dat de werkelijke kosten meer dan 10 % hoger uitvallen, dan waarschuwen wij u zo tijdig mogelijk, zodat u het werk kunt laten beperken of vereenvoudigen."

Bij een vaste prijs (art. 7:755 BW):

"Dit is een vaste prijs voor het hierboven omschreven werk. Wenst u toevoegingen of veranderingen, dan melden wij u vooraf schriftelijk dat daar een prijsverhoging uit voortvloeit, met het bedrag erbij. Pas na uw akkoord voeren wij het uit."

Over de uitgangspunten (art. 7:754 BW):

"Deze prijs gaat uit van de hierboven genoemde tekening, ondergrond en bereikbaarheid. Treffen wij bij aanvang iets anders aan, dan waarschuwen wij u schriftelijk en ondubbelzinnig voordat wij verder werken."

Over de geldigheid:

"Deze offerte is geldig tot en met 30 dagen na de offertedatum. Daarna geldt hij als vervallen en maken wij op verzoek een nieuwe."

De eerste drie zinnen kosten je niets en vervangen een discussie die gemiddeld duizenden euro's kost. De vierde is de enige die de wet niet van je vraagt en die je toch het vaakst redt, omdat materiaalprijzen niet wachten op een klant die zich nog bedenkt.

---

Stand: 21 september 2026. Dit artikel geeft de regels van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek weer zoals zij gelden op deze datum en is geen juridisch advies. Voor consumenten kan van artikel 7:754 lid 2 en artikel 7:755 BW niet ten nadele worden afgeweken; werk je met algemene voorwaarden of met een standaardregeling als bedoeld in artikel 6:214 BW, laat dan nakijken wat daarin van deze bepalingen afwijkt. Rechtspraak over de waarschuwingsplicht bij meerwerk blijft in beweging — controleer bij een lopend geschil of er na ECLI:NL:HR:2022:989 nieuwe uitspraken zijn.

Wat Zirko hier doet: een offerte bestaat uit posten met aantal, eenheid, omschrijving en prijs, waarbij de hoeveelheid uit een opmeting en de prijs uit een calculatie kan komen, en de teksten vóór en na de tabel uit een sjabloon komen zodat de richtprijs- en meerwerkzinnen op elke offerte staan. De geaccepteerde posten stromen ongewijzigd door naar de factuur. Wat Zirko niet doet: beslissen of je een vaste prijs of een richtprijs afspreekt, en ook niet beoordelen of een waarschuwing "tijdig" was. Dat zijn afspraken tussen jou en je opdrachtgever, en een programma dat daarover een oordeel zou geven, zou een oordeel geven over een zaak die het niet kent.